Türkiye’den Enerji Arz Güvenliği Hamlesi: Tedarik Zinciri Çeşitliliğiyle Kritik Başarı
Türkiye, enerji arz güvenliğini sağlamada tedarik çeşitliliğini kullanarak önemli bir başarı elde etti. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından açıklanan verilere göre, ülkenin doğal gaz ithalatı yılın ilk üç ayında 19,2 milyar metreküp, petrol ve petrol ürünleri ithalatı ise 3,32 milyon ton olarak kaydedildi. Bu rakamlar, Türkiye’nin enerji kaynaklarını çeşitlendirme stratejisinin başarısını gözler önüne seriyor.
Doğal gaz ithalatında Ocak ayında ABD yaklaşık %35,7’lik payla öne çıkarken, Rusya %35 ve Azerbaycan %13,4’lük paylara sahip oldu. Şubat ayında ABD liderliğini sürdürürken, Mart ayında Rusya ilk sıraya yerleşti. Petrol ve petrol ürünleri tedarikinde ise Rusya ana tedarikçi konumunu korurken, Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da önemli katkılar sağladı. Ocak ayında Rusya’nın payı %49,7’ye ulaşırken, Irak ve Suudi Arabistan da dikkate değer oranlarda tedarik gerçekleştirdi. Şubat ayında Irak ve Kazakistan’ın payı artış gösterirken, Mart ayında Rusya tekrar %49,6’lık payla liderliğini pekiştirdi.
Küresel enerji ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tedarik aksaklıkları ve arz güvenliği endişelerinin arttığı bir dönemde, Türkiye’nin çeşitlendirilmiş tedarik yapısı sayesinde doğal gaz ve ham petrol arzında herhangi bir aksama yaşanmadığı belirtildi. Bu durum, Türkiye’nin bölgesel enerji akışlarında alternatif bir güzergah merkezi olma potansiyelini de güçlendiriyor.
Bu çerçevede, Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara açılmasında kilit rol oynayan Ceyhan Terminali’nin stratejik önemi öne çıkıyor. Türkiye, büyük ölçüde deniz yoluyla petrol ithal ederken, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı aracılığıyla bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırıldığı önemli bir merkez haline geldi. Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı, Azerbaycan ve Kazakistan gibi üreticilerin Rusya’ya olan bağımlılığını azaltarak alternatif bir koridor sunuyor. Yılın ilk iki ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşıyan bu hat, Hazar petrolünü Rusya ve İran dışı bir güzergahtan küresel piyasalara ulaştırmada kritik bir role sahip.
Irak petrolünün Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşınmasında Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da büyük önem taşıyor. Mart ayında yeniden devreye alınan ve günlük yaklaşık 1,5 milyon varil kapasiteli bu hat, kuzeyden gelen petrolün Akdeniz’e ulaşmasındaki Türkiye’nin rolünü pekiştiriyor.
Doğal gaz alanında ise Türkiye, Rusya, Azerbaycan ve İran’dan uluslararası boru hatları aracılığıyla gaz tedarik ederek bir merkez ülke konumunu sağlamlaştırıyor. Rusya’dan Mavi Akım ve TürkAkım ile yıllık yüksek kapasiteli gaz alımı gerçekleştirilirken, TürkAkım’ın bir kolu Güney ve Güneydoğu Avrupa’ya da gaz sevkiyatı yapıyor. Azerbaycan’dan Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden gelen gaz, TANAP aracılığıyla Türkiye iç tüketimine ve Avrupa’ya aktarılıyor. TANAP’ın Avrupa’ya yönelik kısmı, Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile birleşerek Azerbaycan gazının Avrupa pazarlarına ulaşmasını sağlıyor. Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı ise Azerbaycan ile enerji işbirliğini derinleştirerek Nahçıvan’ın enerji ihtiyacını karşılıyor. İran’dan Türkiye’ye sağlanan doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden gerçekleşiyor ve Türkiye’nin uzun vadeli anlaşmalar kapsamında gaz tedarikini güvence altına alıyor.
