Trump Yönetimi, 2 Trilyon Dolarlık Yeni Tarife Planıyla Dünya Ticaretini Sarsmaya Hazırlanıyor
Başkan Donald Trump yönetiminin uyguladığı geçici küresel gümrük vergilerinin süresi dolmak üzereyken, Washington yeni bir ticaret stratejisi hazırlığında. ABD Yüksek Mahkemesi’nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na dayalı tarifelerin yasal olmadığını belirtmesinin ardından, Trump yönetimi 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü uyarınca %10’luk bir tarife uygulamıştı. Bu geçici tarife, 24 Temmuz Cuma günü sona erecek.
20 Şubat’taki Yüksek Mahkeme kararının ardından Başkan Trump, kısa süreli bir çözüm olarak 122. Bölüm’deki yetkisini kullanmış ve 24 Şubat’tan itibaren neredeyse tüm ülkelerden ithal edilen ürünlere %10 gümrük vergisi uygulanmaya başlanmıştı. Ancak 1974 Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü, ödemeler dengesi sorunlarına karşı geçici gümrük vergileri koyma yetkisi verse de, Kongre onayı olmadan bu yetkiyi 150 günle sınırlıyor. Bu durum, Trump yönetimini tarife politikaları için daha sağlam bir hukuki zemin arayışına itti.
Yönetimin, süresi dolacak tarifelerin yerine daha kalıcı bir sistem getirmesi bekleniyor. Bu kapsamda, 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü gibi farklı yasal araçlara başvurulması öngörülüyor. Uzmanlar, mevcut tarife seviyelerinin büyük ölçüde korunacağını tahmin ediyor. Yasanın 301. Bölümü, ABD Ticaret Temsilciliği’ne (USTR) ticaret anlaşmalarını ihlal eden veya ABD ekonomisine zarar veren yabancı ticaret uygulamalarını soruşturma yetkisi tanıyor. Soruşturmalar sonucunda haksız uygulamalar tespit edilirse, yürütme organı gümrük vergileri dahil çeşitli ticaret önlemleri alabiliyor.
ABD yönetimi, 301. Bölüm kapsamında halihazırda birçok soruşturma yürütüyor. Mart ayında USTR, Çin, Avrupa Birliği (AB), Meksika ve Hindistan’ın da dahil olduğu 16 ekonominin imalat sektöründeki aşırı kapasite ve üretim politikalarına yönelik bir soruşturma başlatmıştı. Ardından, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını yasaklamada yetersiz kalan 60 ticaret ortağı hakkında da soruşturma açıldı. Bu ülkeler arasında Çin, AB, Kanada, Meksika, Brezilya, Hindistan, Japonya, Rusya, Suudi Arabistan, Güney Kore, İsviçre, Norveç, Tayvan, Birleşik Krallık ve Türkiye bulunuyor.
USTR, “zorla çalıştırma” konulu soruşturmanın bulgularını ve eylem önerilerini Haziran ayında kamuoyuna açıklamıştı. Ön bulgularda, ABD’nin 60 ticaret ortağından ithal edilen ürünlere %10 ila %12,5 arasında ek gümrük vergisi uygulanması teklif edilmişti. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, 21 Temmuz’da yaptığı bir açıklamada, 60 ülkeyi kapsayan bu soruşturma kapsamında “yakında bazı adımlar atılmasını beklediklerini” belirtti ve bu soruşturmanın ABD ticaretinin yaklaşık %99’unu kapsadığını vurguladı.
Trump yönetiminin 301. Bölüm kapsamındaki soruşturmalar sonucunda yeni ithalat vergileri uygulamaya koyması halinde, ABD’nin ortalama tarife seviyesinde kısa vadede büyük bir değişim beklenmiyor. Yale Üniversitesi Bütçe Laboratuvarı verilerine göre, 21 Temmuz itibarıyla ortalama tarife oranı %12,1 seviyesinde. Mevcut yasalar çerçevesinde, 122. Bölüm tarifesinin sona ermesiyle bu oranın yıl sonunda %9,8’e gerilemesi öngörülüyor. Ancak yönetimin daha önce duyurduğu 301. Bölüm kapsamındaki ticaret politikası devreye girerse, yıl sonu ortalama tarife oranının %12,8’e çıkması bekleniyor.
Geçici küresel tarifenin sona ermesiyle ABD’nin ticaret gündeminde yaklaşık beş aylık bir sakinlik dönemi sona eriyor ve yeni bir belirsizlik süreci başlıyor. Uzmanlar, hukuki dayanak değişse bile Trump yönetiminin koruyucu ticaret politikasının devam edeceği konusunda hemfikir. Başkan Trump, farklı ülkelere yönelik tarife tehditlerini sürdürüyor.
Son olarak 17 Temmuz’da Trump, Kanada’yı orman yangınları ve ABD’deki hava kirliliğinden sorumlu tutarak, “bu kirliliğin maliyetinin” ülkenin ödediği gümrük vergilerine eklenmesi gerektiğini ifade etti. 20 Temmuz’da ise Kanada’nın ABD’den ithal edilen otomobiller, alkollü içecekler ve süt ürünlerine “ayrımcı” uygulamalar yaptığını iddia ederek, 1930 tarihli Tarife Yasası’nın 338. Bölümü uyarınca Kanada menşeli belirli ürünlere %50 ek gümrük vergisi uygulanmasını öngören üç ayrı başkanlık bildirisini imzaladı. Kanada’dan ithal edilen bazı mallara yönelik bu yeni tarifenin 19 Ağustos’ta yürürlüğe girmesi beklenirken, Trump’ın bu adımla ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) gözden geçirme sürecinde pazarlık gücünü artırmayı hedeflediği düşünülüyor.
Diğer yandan, Trump yönetimi 15 Temmuz’da da “Amerikan ticaretine zarar veren haksız uygulamaları” gerekçe göstererek, 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü uyarınca Brezilya’nın belirli ürünlerine %25 oranında gümrük vergisi uygulama kararı almıştı.
Başkan Trump’ın gümrük vergileri politikalarının ABD ekonomisi üzerindeki etkileri de yakından izleniyor. Bütçe Laboratuvarı verilerine göre, mevcut düzenlemelere dayalı tarife politikasının nihai tüketici fiyatları üzerindeki etkisi yaklaşık %0,4 olarak tahmin ediliyor. 301. Bölüm kapsamında yeni gümrük vergilerinin uygulanması halinde ise bu oranın iki katından fazla olacağı belirtiliyor. Tarifelerin hanehalkı üzerindeki maliyeti mevcut durumda yıllık yaklaşık 550 dolar iken, 301. Bölüm uyarınca yeni tarifelerle bu maliyetin 1.100 dolara çıkabileceği öngörülüyor. Gelecek on yılda mevcut yasalar kapsamındaki gümrük vergilerinden yaklaşık 1,3 trilyon dolar gelir elde edilmesi bekleniyor. 301. Bölüm kapsamında yeni Trump tarifelerinin uygulanması durumunda ise bu tutarın yaklaşık 2 trilyon dolara ulaşacağı hesaplanıyor.
