Ortadoğu’da Yeni Dönem Mi? Trump’ın İran Hamlesi Diplomatik Çözüm Kapılarını Araladı
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Büyükelçisi Waltz, Fox News kanalına verdiği demeçte, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri operasyonları diplomatik müzakereler için bir zemin oluşturmak ve taraflara zaman tanımak amacıyla durdurduğunu açıkladı. Bu gelişmeye paralel olarak, İran ordusundan yapılan açıklamada Tahran’ın da bölgedeki misilleme saldırılarına son verdiği belirtildi.
Yaklaşık iki haftadır süregelen ve Haziran ayındaki ateşkesi fiilen sona erdiren yoğun ABD bombardımanları ve karşılıklı misillemelerin ardından gelen bu ara, Ortadoğu’daki gerilimin seyrini değiştirebilecek kritik bir adım olarak görülüyor. Büyükelçi Waltz, NBC’ye yaptığı açıklamada, Trump’ın gerilimi tırmandırmaktan tamamen vazgeçip geçmediği sorusuna doğrudan yanıt vermekten kaçınarak, Başkan’ın tüm seçenekleri masada tuttuğunu vurguladı.
Waltz ayrıca, New York Times gazetesinin, ABD yönetim yetkililerinin hava savunma mühimmatı stoklarının tehlikeli bir şekilde azaldığına dair uyarılarını içeren haberlerini yalanladı. Büyükelçi, ABD ordusunun bu tür harekatları etkili bir şekilde yürütebilmek için gerekli tüm imkanlara sahip olduğunu ifade etti.
Pazar akşamı itibarıyla Trump, son gelişmeler hakkında kamuoyuna açık bir beyanda bulunmazken, daha önce Truth Social hesabında ABD askeri uçaklarının İran gemilerini ve Hark Adası’nı hedef aldığını gösteren bilgisayar üretimi görseller paylaşmıştı.
Bu süreçte, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi’nin aktardığına göre, İran ve Umman, Cuma ve Cumartesi günleri Tahran’da, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yönetimi üzerine teknik görüşmeler gerçekleştirdi. Hürmüz Boğazı’nın kontrolü konusundaki anlaşmazlıklar, bu ayın başlarında ABD-İran gerilimini yeniden tırmandırmış ve bölgedeki çatışmaları kalıcı olarak sona erdirmenin önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam etmektedir.
Haziran ayında, İran ve ABD, askeri operasyonları durdurmak, boğazı yeniden seyrüsefere açmak ve 60 gün içinde savaşı bitirecek bir anlaşmaya varmak üzere bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Ancak 13 Temmuz’da İran güçlerinin Hürmüz Boğazı’ndaki tankerlere saldırmasıyla ABD, ülkeye yönelik hava saldırılarını yeniden başlatmış ve İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını tekrar devreye sokmuştu.
Buna karşılık İran, Orta Doğu genelindeki ABD askeri tesislerine ve üslerine saldırılar düzenleyerek yanıt verdi. Bu saldırılarda dört Amerikan askeri hayatını kaybederken, İran Sağlık Bakanlığı’na göre o tarihten bu yana düzenlenen ABD saldırılarında onlarca kişi yaşamını yitirdi.
Uluslararası alanda da yankı bulan bu krizde, İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz ve diğer temel emtialar için dünyanın en önemli taşıma rotalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini görüşmek üzere önümüzdeki hafta ABD’li mevkidaşı Pete Hegseth ile bir araya geleceğini duyurdu. Streeting, BBC’ye yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü ve ticari deniz taşımacılığının emniyetinin sağlanması konusunda tam bir mutabakat içinde olduklarını belirtti.
Geçtiğimiz hafta, yenilenen çatışmaların küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırmasıyla petrol fiyatları Mayıs ayından bu yana ilk kez varil başına 100 dolar seviyesine ulaşmıştı. Beşinci ayına yaklaşan savaş, ABD içinde de geniş çaplı tepkilere neden oluyor. CBS/YouGov tarafından yapılan yeni bir anket, Amerikalıların yüzde 57’sinin çatışmadan rahatsız olduğunu, sadece yüzde 19’unun ise iyimser olduğunu ortaya koydu.
Resmi verilere göre, ABD ve İsrail’in Şubat ayında İran ile başlattığı savaştan bu yana Orta Doğu genelinde binlerce kişi hayatını kaybetti. Ölenlerin büyük çoğunluğunu ise İran ve Lübnan vatandaşları oluşturuyor.
