Kırgızistan’dan Tarihi Dil Hamlesi: Alfabeden Rusça Harfler Çıkarılıyor!
Kırgızistan’da, Cumhurbaşkanlığına bağlı Devlet Dili ve Dil Politikası Ulusal Komisyonu ile Ulusal Bilimler Akademisi Dilbilim Enstitüsü’nün ortaklaşa düzenlediği “Kırgız Dilinde Yazım Kuralları: Mevcut Durum ve Geliştirme Sorunları” başlıklı önemli bir konferans gerçekleştirildi. Bu konferans, **Kırgız alfabesi** ve **Kırgızca**’nın geleceği üzerine kritik tartışmalara sahne oldu.
Toplantıda söz alan akademisyen Sırtbay Musayev, **Kırgızca**’nın mevcut **imla kuralları**nın 86 yıldır güncellenmediğini ve bu durumun **yazım sistemi**nde pek çok soruna neden olduğunu ifade etti. Bu durum, acil bir **dil reformu** ihtiyacını gözler önüne seriyor.
Musayev, kusursuz bir **yazım sistemi** için öncelikle **alfabe**nin netleştirilmesinin şart olduğunu vurgulayarak şunları kaydetti: “İdeal bir yazım sistemi için ideal bir **alfabe** olmazsa olmazdır. Örneğin, sadece ‘E’ harfi için bile altı veya yedi farklı kural bulunuyor. 1939’dan itibaren yoğunlaşan Ruslaştırma süreci, ulusal değerlerimizi ve en önemlisi **dil**imizi olumsuz etkiledi. Amacımız, **Kiril alfabesi**ni tamamen bırakmadan **yazım kuralları**ndaki aksaklıkları gidermektir. Ülkemiz gelecekte Latin alfabesine geçiş kararı alırsa, bu adıma hazırlıklı olacağız. Hatta diğer **Türk dilli** topluluklar, bilim insanlarımız İşenalı Arabayev ve Kasım Tınıstanov tarafından belirlenen 28 orijinal fonem sayesinde oluşturulan **alfabe**mizi örnek almaktadır.”
Konferanstaki diğer **dil uzmanları** da bu **dil reformu** çağrısının **Kiril alfabesi**nden tamamen vazgeçmek değil, mevcut dilsel sorunları çözmek hedefinde olduğunu belirttiler. Özellikle **Kırgız dilinde** karşılığı olmayan ve sadece **Rusça kökenli kelimelerde** yer alan **harfler**in, dilin doğal ses yapısını bozduğu ve genç nesillerin özgün **Kırgızca sesleri** doğru telaffuz etme becerisini olumsuz etkilediği ifade edildi. Bu **Rusça harfler**in çıkarılması önerisi, dilin saflığını korumayı amaçlıyor.
**Kırgızca**, tarihinde Arap ve Latin **alfabelerini** deneyimlemiş olsa da, 1940 yılından bu yana resmi **yazım dili** olarak **Kiril alfabesi**ni kullanmaktadır. Güncel **Kırgız Kiril alfabesi** toplam 36 harften meydana gelirken, Rus alfabesindeki harflere ek olarak **Kırgızca**nın kendine has seslerini temsil eden üç özel harfi barındırmaktadır.
