Kargo Gemisine Füze Saldırısı Hürmüz Boğazı’nı Karıştırdı: Tahliye Operasyonu Neden Durdu?
Küresel deniz ticaretinin kilit noktalarından Hürmüz Boğazı, son dönemde yaşanan gerilimlerle yeniden dünya gündemine oturdu. Bölgede bir kargo gemisine düzenlenen saldırı ve ardından Birleşmiş Milletler öncülüğündeki tahliye planının askıya alınması, uluslararası denizcilik güvenliği endişelerini tırmandırdı. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Başkanı Arsenio Dominguez, bazı gemilerin daha önce tahliye edildiğini belirtirken, kurumun “gerekli güvenlik garantilerinin” devam ettiğinden emin olmak istediğini vurguladı.
Saldırının Detayları ve Sorumluluk Tartışmaları
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) tarafından yapılan açıklamaya göre, Umman’ın Dahit Limanı’nın güneydoğusunda kimliği belirsiz bir füze ile bir gemiye saldırı gerçekleşti. Olayda herhangi bir can kaybı veya yaralanma yaşanmaması sevindirici olsa da, risk yönetim firması Vanguard, Singapur bayraklı “Ever Lovely” adlı kargo gemisinin saldırıya rağmen boğazdaki yolculuğuna devam ettiğini bildirdi. ABD medyasına yansıyan haberlerde, Amerikalı yetkililerin bu saldırıdan doğrudan İran’ı sorumlu tuttuğu ifade edildi. İran tarafından kurulan Basra Körfezi Hürmüz Boğazı Kurumu (PGSA) ise, belirlenen rotaların dışına çıkan gemilere güvenli geçiş garantisi verilmeyeceğini ve yetkisiz rotaların kullanılmasından doğacak her türlü sonuçtan gemi sahibi, işletmecisi ve kaptanının sorumlu olacağını duyurdu. Bu durum, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisi tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Denizcilik Güvenliği ve Tahliye Planının Akıbeti
Şubat ayından bu yana ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonları sonrası yüzlerce gemi ve binlerce denizci Körfez’de mahsur kalmıştı. Salı günü boğazın yeniden açılmasıyla duyurulan ve İran, Umman, ABD ile bölgedeki diğer kıyı devletlerinin iş birliğiyle yürütülmesi planlanan Birleşmiş Milletler tahliye planı, bu saldırı sonrası sekteye uğradı. IMO Başkanı Dominguez, saldırıya uğrayan geminin örgütün tahliye çerçevesi kapsamında hareket etmediğini belirterek, denizcilerin güvenliğinin her zaman birinci öncelik olduğunu yineledi. Koordineli bir yaklaşım ve seyir güvenliği sağlamak amacıyla, durum netleşene kadar tahliye planının durdurulduğunu açıkladı. Gemi takip sitesi MarineTraffic verileri, “Ever Lovely” gemisinin perşembe sabahı boğaza girdiğini ve öğleden sonra doğu çıkışından ayrıldığını gösterdi.
ABD-İran Gerilimi ve Ekonomik Yansımaları
Geçtiğimiz hafta ABD ve İran, petrol taşımacılığı yapan ticari gemilerin 60 gün boyunca ücretsiz ve güvenli geçişini içeren 14 maddelik bir anlaşma üzerinde mutabık kalmışlardı. Ancak Tahran yönetimi, geçiş ücreti yerine “denizcilik hizmet bedeli” adı altında ücret alma planını sürdürdüğünü defalarca vurguladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası bir su yolu olduğunu belirterek herhangi bir ülkenin boğazdan geçiş ücreti talep edemeyeceği uyarısında bulundu. Rubio, anlaşmayı görüşmek üzere Körfez turu kapsamında Bahreyn’de temaslarına devam ediyor. Şubat ayı sonunda başlayan saldırılar ve kritik su yolunun kapatılması, küresel petrol fiyatlarında ani artışa yol açmış ve gübre gibi hayati emtiaların sevkiyatını durdurmuştu. Ancak ABD ve İran arasında 17 Haziran’da imzalanan ve nükleer program dahil birçok konunun müzakere edilmesini öngören mutabakat zaptının ardından, ham petrol fiyatlarında düşüş eğilimi başlamıştı. Perşembe günü erken saatlerde petrolün varil fiyatı kısa süreliğine 72,48 dolara kadar geriledi. Bölgedeki bu gerilimler, küresel enerji piyasaları ve uluslararası ticaret üzerinde yakından takip edilmeye devam ediyor.
