İstanbul’da Sigara Yasağına Dev Tokat: 694 Milyon TL’lik Ceza Rekoru Kırıldı! İşte Sebebi
Türkiye’de tütün ürünlerinin zararlarıyla mücadele kapsamında yürürlüğe giren 4207 sayılı Kanun, 2008 yılındaki düzenlemelerle kamuya açık tüm kapalı mekanlarda sigara içme yasağını hayata geçirdi. Bu kapsam genişletilerek, 19 Temmuz 2009 tarihinden itibaren lokanta, kafe, kahvehane gibi özel işletmeler de dahil olmak üzere konutlar dışındaki tüm kapalı alanlarda tütün ürünleri tüketimi yasaklandı. Bu yasağın temel amacı, sigara kullanmayan bireylerin pasif duman maruziyetinden korunarak toplum sağlığının güvence altına alınmasıdır. Türkiye, bu kapsamlı tütün kontrolü yasasıyla Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde 6., Avrupa’da ise 3. sıradaki yerini aldı.
Sağlık Bakanlığı’na bağlı ekipler, dumansız hava sahası uygulamasının etkinliğini sağlamak amacıyla ülke genelinde düzenli denetimler gerçekleştiriyor. İstanbul özelinde ise İl Sağlık Müdürlüğü’nden alınan bilgilere göre, kentte bu yıl itibarıyla 145 personelden oluşan 65 ekip aktif olarak denetim yapıyor. Bu denetimler; serbest, ihbar, takip ve çapraz denetim gibi çeşitli yöntemlerle yürütülüyor.
Son 5 yılda İstanbul’da toplam 1 milyon 349 bin 147 işletme denetlendi. Kapalı mekanlarda sigara kullanımına izin verdiği tespit edilen 25 bin 970 işletmeye ise toplamda 694 milyon 666 bin 994 lira idari para cezası uygulandı. Denetim sayıları yıllara göre incelendiğinde 2022’de 218 bin 157, 2023’te 379 bin 826, 2024’te 308 bin 567, 2025’te 332 bin 192 ve bu yılın ilk altı ayında 110 bin 405 denetim gerçekleştirildi. Yasağı ihlal eden işletme sayısı ise sırasıyla 3 bin 210, 3 bin 26, 4 bin 950, 8 bin 305 ve 6 bin 479 olarak kaydedildi.
Kesilen idari para cezalarının tutarı da yıllar içinde önemli ölçüde arttı. 2022’de 22 milyon 263 bin 642 lira olan toplam ceza tutarı, 2023’te 33 milyon 47 bin 275 liraya, 2024’te 154 milyon 579 bin 277 liraya, 2025’te ise 278 milyon 960 bin 429 liraya yükseldi. Bu yılın Ocak-Mayıs döneminde ise yasağa uymayan işletmelere 205 milyon 816 bin 371 lira ceza kesildi. Ayrıca, 2022-2026 yılları arasında 681 işletmeye geçici kapatma cezası da uygulandı. İhlalde bulunan 1.958 kişiye de idari para cezası verildi.
Vatandaşlar, sigara yasağı ihlallerini İl Sağlık Müdürlüklerine veya Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) 184 hattına bildirebiliyor. İstanbul’da 2022-2026 döneminde ihbarlar üzerine 36 bin 509 denetim yapıldığı belirtildi.
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Volkan Kara, dumansız hava sahası uygulamasının Türkiye’nin dünya genelinde öncülük ettiği konulardan biri olduğunu vurguladı. Kara, tütün kullanımının yılda 8 milyon kişinin hayatına mal olduğunu, bu ölümlerin 1,2 milyonunun ise pasif içicilikten kaynaklandığını belirtti. Kapalı alanlarda sigara içilmemesinin, sadece dumanın doğrudan etkisinden değil, aynı zamanda havada 3 ila 6 ay boyunca asılı kalabilen zararlı partikül ve gazların uzun vadeli etkilerinden de koruduğunu ifade etti. Bu uygulamanın, çocuk ve gençlerin sigara içmeyi normalleştirmesini engellemek açısından da büyük önem taşıdığını ekledi.
Prof. Dr. Kara, Yeşilay ve Sağlık Bakanlığı’nın farkındalık eğitimleri ve ücretsiz sigara bırakma tedavileri sunduğunu dile getirdi. Yeşilay Danışmanlık Merkezleri ve Sağlık Bakanlığı’na bağlı sigara bırakma polikliniklerinde ilaçlar dahil ücretsiz hizmet verildiğini hatırlattı. Vatandaşlara da sorumluluk düştüğünü belirten Kara, “Temiz ve sağlıklı bir hava herkesin hakkı. İhlalleri bildirmeli, sigara kullananları bırakmaya teşvik etmeli ve gençlerin bu alışkanlığa başlamaması için çaba göstermeliyiz” çağrısında bulundu.
