Hürmüz Boğazı’ndaki Kriz Bitiyor Mu? Küresel Petrol Arzı Haziran’da Neden Bu Kadar Yükseldi?
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan son Petrol Piyasası Raporu’na göre, Haziran ayında küresel petrol arzında önemli bir artış yaşanmasına rağmen, dünya genelindeki petrol üretimi ABD/İsrail-İran çatışması öncesi seviyelerin yaklaşık 9,4 milyon varil/gün altında seyrediyor.
Raporda belirtildiği üzere, ABD ile İran arasında varılan çerçeve anlaşmasının ardından Körfez ülkeleri üretimlerini kısmen yeniden başlattı. Bu durum, Körfez’den gelen petrol arzını Haziran ayında bir önceki aya göre yaklaşık 3,5 milyon varil/gün artırdı. Ancak, devam eden güvenlik endişeleri ve ABD donanmasının refakat ihtiyacı nedeniyle stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışı zaman zaman kesintiye uğradı. Bu sebeple, bölgesel petrol arzı hala savaş öncesi düzeyin yaklaşık 11,4 milyon varil/gün gerisinde bulunuyor.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı üreticilerden oluşan OPEC+ grubunun üretimi bu dönemde yaklaşık 2,45 milyon varil/gün artarak 38,39 milyon varil/güne ulaştı. Bu artışın büyük bir kısmı, yaklaşık 900 bin varil/gün ile Suudi Arabistan’dan ve yaklaşık 630 bin varil/gün ile Kuveyt’ten kaynaklandı.
OPEC+ grubu dışındaki ülkelerin petrol arzı ise yaklaşık 1,63 milyon varil/gün artışla 60,37 milyon varil/güne yükseldi. Bu artışın yarısından fazlası, yaklaşık 940 bin varil/gün ile Birleşik Arap Emirlikleri tarafından sağlandı.
Tüm bu gelişmeler sonucunda, küresel petrol arzı Haziran ayında bir önceki aya göre yaklaşık 4,1 milyon varil/gün artarak toplamda 98,76 milyon varil/güne yükseldi.
IEA raporu, Hürmüz Boğazı’ndan petrol geçiş hacimlerinin iyileşmeye devam etmesi halinde, küresel petrol arzının bu yıl günlük ortalama 102,6 milyon varil seviyesinde gerçekleşebileceğini öngörüyor.
Bu tahmin, geçen yıla kıyasla yaklaşık 3,7 milyon varil/günlük bir düşüşe işaret etmekle birlikte, geçen ay yayımlanan rapora göre 210 bin varil/gün yukarı yönlü revize edildi. Ancak raporda, Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin müzakerelerin sürmesi ve bölgesel saldırıların devam etmesi nedeniyle bu öngörüye yönelik risklerin devam ettiği vurgulanıyor.
Daha uzun vadede, küresel petrol üretiminin 2027 yılında yaklaşık 7,5 milyon varil/gün artarak 110,1 milyon varil/güne ulaşacağı tahmin ediliyor.
IEA ayrıca, ikinci çeyrekte beklenenden daha güçlü gerçekleşen teslimatlar nedeniyle küresel petrol talebi öngörüsünü önceki tahminine göre 70 bin varil/gün yukarı yönlü revize etti.
Buna göre, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla kıyasla yaklaşık 1 milyon varil/gün azalarak 103,46 milyon varil/güne gerilemesi bekleniyor. Bu durum, COVID-19 salgınının etkilerinin en yoğun hissedildiği 2020’den bu yana ilk yıllık talep düşüşü olabilir.
Rapora göre, küresel petrol talebi Mayıs ayında yıllık bazda 5,3 milyon varil/gün azalarak 2026’nın en düşük seviyesi olan 97,9 milyon varil/güne geriledi. Ancak, Haziran ortasında ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın ardından Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ihracatının artması ve Asya’da ertelenmiş talebin canlanmasıyla talepte toparlanma başladı. Düşük petrol fiyatları ve ekonomik görünümdeki iyileşme de petrol tüketimini destekleyen unsurlar arasında yer aldı.
IEA, 2027 yılına ilişkin yaklaşık 2 milyon varil/günlük talep artışı tahminini korurken, küresel petrol talebinin 105,47 milyon varil/güne ulaşacağını öngördü.
Ek olarak, 2025-2027 döneminde yıllık ortalama talep artışının 480 bin varil/gün ile tarihsel eğilimlerin altında kalacağı tahmin ediliyor.
