Hakkari’de Çevre Kabusu: Van Yolu Kapandı, Katı Atık Tesisi Risk Altında! Kapsamlı Proje Devrede
Hakkari’nin Akçalı köyü yakınlarında meydana gelen büyük çaplı toprak kayması, şehir merkezi ve ilçelerinin atıklarını depolayan 37 hektarlık Entegre Katı Atık Tesisi’ni ve Hakkari-Van karayolunu ulaşıma kapatarak önemli bir **çevre felaketi** riski oluşturdu.
Bu ciddi **Hakkari heyelanı** sonrası kente ulaşımın aksaması üzerine, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü liderliğinde, AFAD, Hakkari Belediyesi, Devlet Su İşleri (DSİ) ve İl Özel İdaresi’nden uzmanların katıldığı bir komisyon kuruldu. Komisyon, durumun teknik analizini yapmak, etkilerini belirlemek ve acil **afet önlemleri** almak üzere görevlendirildi.
Uzman ekipler, **toprak kayması** yaşanan bölgeye zemin hareketlerini takip eden inklinometre cihazları yerleştirerek günlük kayma oranlarını raporladı. Ayrıca, mobil ölçüm araçlarıyla **Zap Suyu** ve yeraltı sularının günlük analizleri gerçekleştirildi, olası **Zap Suyu kirliliği** riskleri izlendi.
Toplanan verilere göre, heyelanda yaklaşık 8 milyon metreküp toprak kütlesinin hareket ettiği ve bazı noktalarda 200 metreye varan kaymaların yaşandığı tespit edildi. Bölgedeki zemin hareketliliği hala devam etmekte.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, heyelan alanındaki atıkların **Zap Suyu**’na karışmasını engellemek ve bölgeyi eski doğal haline döndürmek amacıyla “Entegre Katı Atık Tesisi’nin Rehabilite Edilmesi ve Doğaya Kazandırılması” adında kapsamlı bir **rehabilitasyon projesi** hazırladı. Bu proje, **Hakkari çevre**sini koruma hedefini taşıyor.
Sonbahara kadar tamamlanması beklenen bu projeyle, **Hakkari**’deki **katı atık tesisi** bölgesinden kaynaklanabilecek çevresel zararların önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ayrıca, kent için yeni ve güvenli bir **katı atık tesisi** inşası için arayışlar ve çalışmalar hızla devam ediyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Cengiz Adıgüzel, 13 Nisan’da **Entegre Katı Atık Tesisi**’nin yer aldığı bölgede beklenmedik bir **Hakkari heyelanı** yaşandığını belirtti.
Adıgüzel, **Van yolu kapandı**ktan sonra DSİ, Karayolları, İl Özel İdaresi ve Milli Savunma Bakanlığı’nın desteğiyle alternatif bir yolun hızla açıldığını ve ulaşım aksaklığının giderildiğini ifade etti.
Müdür Adıgüzel, “**Entegre Katı Atık Tesisi** için alınması gereken **afet önlemleri** ve bir yol haritası belirlemek adına ilgili kurum müdürlerinin koordinasyonunda bir komisyon oluşturduk ve detaylı bir rapor hazırladık. Bu rapor, atılacak adımlar için bir rehber niteliğinde. Bakanlığımızdan üst düzey yetkililer ve uzman ekipler, heyelan bölgesinde defalarca incelemelerde bulundu. Ayrıca, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden değerli profesörler ile AFAD Başkanlığı’ndan daire başkanları ve üst düzey yetkililer de sahayı ziyaret etti” şeklinde bilgi verdi.
Adıgüzel, **toprak kayması**nın başlangıcından itibaren bölgede yoğun çalışmalar yürütüldüğünü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile AFAD Başkanlığı’ndan önemli destekler aldıklarını ve hazırlanan raporu ilgili birimlere ilettiklerini sözlerine ekledi.
Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu’ndan temsilcilerin de bölgede incelemeler yaptığını belirten Adıgüzel, şunları kaydetti:
“Mevcut **katı atık tesisi**, son üç yıldır şehir merkezi ve ilçelerin atık depolama alanı olarak kullanılıyordu. Yeni tesisler devreye girene kadar, şehir merkezi için Çukurca yolu üzerinde, Yüksekova ve Şemdinli için ise Yüksekova sınırları içerisinde geçici depolama alanları belirledik ve Mahalli Çevre Kurulu’nda onaylattık. Kalıcı yeni alternatif alan arayışlarımız ise sürüyor. Bugüne kadar kent merkezi ve ilçelerden yaklaşık 400 bin metreküp **katı atık** bu bölgeye taşınmıştı. Şimdi ise 8 milyon metreküp toprak kütlesi, bu atıklarla birlikte **Zap Suyu**’na doğru kayma riski taşıyor. Bu büyük **çevre felaketi** riskini önlemek amacıyla hazırladığımız fizibilite raporunu bakanlığımızın ilgili birimlerine sunduk ve projelendirme aşamasına geçtik.”
Adıgüzel, heyelan bölgesinin üst kısımlarında yapılacak çalışmalarla zemindeki baskıyı azaltmayı ve atıkları güvenli bir şekilde tahliye etmeyi planladıklarını belirtti. “Proje kapsamında, çıkarılan malzemelerin depolanacağı alanı da önceden belirledik. Çevresel standartlara uygun olarak, bu malzemeleri mevcut konumdan alıp belirlenen yeni alana taşıyacağız. Yeni depolama alanının zemini, önce jeomembran ve beton tabakasıyla güçlendirilecek, ardından toprakla örtülecek. Tüm bu işlemler tamamlandığında, mevcut **katı atık tesisi** alanının da toprakla kapatılarak ağaçlandırılması ve **doğaya kazandırma**sının sağlanması hedefleniyor” dedi.
Bölgede sismik ölçümler yaptıklarını ve sahadaki çalışma koşullarının belirlenmesi için sürekli veri topladıklarını dile getiren Adıgüzel, şunları ekledi:
“Farklı noktalara kurduğumuz inklinometre cihazlarıyla **Hakkari heyelan** bölgesindeki günlük kayma miktarlarını düzenli olarak ölçüyoruz. Bu veriler doğrultusunda sahada nasıl bir çalışma stratejisi izleyeceğimize karar veriyoruz. Bakanlığımızın çevre referans laboratuvarından gelen mobil cihazlarla da her gün yeraltı ve yerüstü sularından numuneler alarak **su kirliliği** seviyelerini kontrol ediyoruz. Yaklaşık 200 metrelik bir **toprak kayması** yaşandı. Başlangıçta bazı günler 8 ila 11 metre arasında değişen kaymalar gözlemlenirken, yağışların azalmasıyla bu oran düşüş gösterse de, kayma hareketliliği halen sürmekte.”
Adıgüzel, bölgedeki iki doğal su kaynağının **toprak kayması**nı tetiklediğini vurgulayarak, “Yaklaşık 8 milyon metreküp toprak ve 400 bin metreküp **katı atık**tan oluşan bu büyük kütle, il merkezi ve ilçelerden gelen çöplerden oluşuyor. Bu malzemenin acilen buradan kaldırılması elzemdir. Bu **çevre felaketi** riski, ertelenebilecek bir lüks değildir” ifadelerini kullandı.
