Reklamlarda Devrim! 1 Ağustos’ta Yürürlüğe Girecek Yeni Kurallarla Influencer’lar ve Yapay Zeka Mercek Altında
Dijital dünyanın hızla gelişmesiyle birlikte tüketicilerin maruz kaldığı reklam ve tanıtım içeriklerinin sayısı da artış gösteriyor. Bu durum, aldatıcı reklam uygulamalarına karşı daha güçlü bir koruma mekanizmasının gerekliliğini ortaya koydu. Ticaret Bakanlığı, bu ihtiyaca yanıt olarak, “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği”nde önemli değişiklikler yaparak tüketici haklarını güvence altına almayı hedefliyor. Yeni düzenlemeler, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girecek ve dijital reklamcılık alanında yeni bir dönemi başlatacak.
Yönetmelik, hedefli reklamcılıktan yapay zeka destekli reklamlara, sosyal medya etkileyicilerinin (influencer) tanıtımlarından indirimli satış kampanyalarına kadar geniş bir yelpazede tüketicileri korumayı amaçlıyor. Özellikle çevrim içi davranışlar ve kişisel verilere dayalı hedefli reklam uygulamaları için net kurallar getirildi. Artık reklam verenler, reklamların hangi kriterlere göre gösterildiğini ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğini tüketicilere doğrudan ve kolayca ulaşılabilir şekilde bildirmek zorunda kalacak. Ancak, çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme ile hedefli reklam yapılması kesinlikle yasaklandı.
Kamuoyunda “influencer” olarak bilinen sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımları da mercek altına alındı. Eğer bir influencer, herhangi bir kazanç, indirimli ürün, hizmet veya etkinliğe katılım gibi bir menfaat karşılığında tanıtım yapıyorsa, bu paylaşımlarda “reklam” veya “tanıtım” ibarelerinin açıkça kullanılması zorunlu hale getirildi. Bu sayede tüketiciler, bir içeriğin ticari amaç taşıyıp taşımadığını kolayca anlayabilecek.
İndirimli satış reklamları ve bir şarta bağlı indirimler de yeni kurallara tabi olacak. İndirimli ürünlerin reklamında, indirimin başlangıcından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyatın üstü çizilerek gösterilmesi gerekecek. Meyve, sebze gibi çabuk bozulan ürünler ve hizmetler için ise indirimden bir önceki fiyat esas alınacak. Falcı, medyum, astrolog gibi kişilerin verdiği hizmetler ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasakları genişletilerek, yasa dışı şans oyunları da bu kapsamın içine alındı.
Tüketici şikayetlerinin ele alınış sürecinde de değişiklik yapıldı. Satıcı veya sağlayıcılara, şikayetler yayımlanmadan önce açıklama yapma veya cevap verme hakkı için tanınan süre 72 saatten 48 saate düşürüldü. Bu süre içinde cevap verilmemesi durumunda, şikayetler doğrudan yayımlanabilecek.
Yapay zeka teknolojilerinin reklamcılıkta kullanımı da düzenlemeye tabi tutuldu. Reklamlarda insanlardan ayırt edilemeyecek dijital karakterlerin kullanılması halinde, bu durumun açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirildi. Ayrıca, gerçek bir kişinin yapay zeka ile oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti deneyimlediği ya da tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar tamamen yasaklandı.
Çevresel beyan içeren reklamlar için de önemli kısıtlamalar getirildi. “Çevre dostu” gibi genel ve açıklamasız ifadelerin kullanılması yasaklandı. Çevresel beyanların, mal veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi ve bu beyanların yetkili kurum, üniversite veya akredite kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanması zorunlu kılındı.
Takviye edici gıdaların reklamlarında, bu ürünlerin normal beslenmenin yerini aldığı izlenimini yaratmak yasaklandı. Ancak, sağlık beyanı kapsamı dışındaki konularda karşılaştırmalı reklam yapılabilmesine izin verildi. Yönetmelik ayrıca, tüketicilerin bilgi eksikliğini istismar etmeyi önlemek amacıyla akademik unvanların yanıltıcı kullanımını da yasakladı. Doğruluğu teyit edilemeyen mecralardan alınan tüketici değerlendirmelerinin yayınlanması engellendi ve değerlendirmelerin farklı başlıklar altında sunulması durumunda, tüm değerlendirmelere aynı kolaylıkla erişim sağlanması şartı getirildi.
Bu kapsamlı yeni düzenlemelerle Ticaret Bakanlığı, aldatıcı reklamlarla mücadelede kararlılığını bir kez daha gösteriyor. Amaç, tüketici haklarının korunmasını güçlendirmek, piyasada şeffaflığı artırmak ve haksız ticari uygulamaların önüne geçmektir. Bu yeni dönem, reklam ve tanıtım sektöründe daha etik ve güvenilir bir ortam yaratmayı hedefliyor.
