Christopher Nolan’ın The Odyssey’de Sakladığı 3000 Yıllık Sır: Kiklop Sahnesinin Bilinmeyen Gerçeği!
Ünlü yönetmen Christopher Nolan’ın merakla beklenen yeni filmi *The Odyssey*, Homeros’un binlerce yıllık destanından önemli bir sahneyi farklı yorumladı. Filmde, Odysseus’un Kiklop Polyphemos’a ok atması tercih edilirken, orijinal metinde yer alan ve İngilizce’ye aynı etkiyle aktarılamayacağı düşünülen 3.000 yıllık bir kelime oyunu çıkarıldı. Oysa Homeros’un *Odysseia* destanında Odysseus, devasa Kiklop’a asla ok atmaz.
17 Temmuz’da vizyona giren ve 250 milyon dolarlık dev bir bütçeyle çekilen bu *Odyssey* filmi, tamamı IMAX film kameralarıyla kaydedilen ilk yapım olma özelliğini taşıyor. İlk hafta sonunda dünya genelinde 264 milyon doları aşan gişe hasılatıyla, Christopher Nolan’ın önceki başarılı filmi *Oppenheimer*’ın açılış performansını geride bırakmayı başardı.
Filmde Kiklop Polyphemos karakterine hayat veren isim, Nolan’ın *Interstellar* filmindeki unutulmaz robot TARS’ı seslendiren Bill Irwin. Filmin ardından sosyal medyada birçok izleyici, “Odysseus zaten kurtulmuşken neden Kiklop’a ok atsın ki? Böyle bir riske girmesinin mantığı ne?” gibi sorularla sahneyi sorguladı.
Homeros’un kaleme aldığı destanda ise olaylar bambaşka bir şekilde gelişir. Odysseus ve arkadaşları, Polyphemos’un mağarasından kaçmak için dahice bir yöntem bulur: Kendilerini devin koyunlarının karınlarına bağlarlar. Böylece Kiklop, koyunları dışarı çıkarırken onları fark etmez ve hepsi güvenle kurtulur.
Ancak gemileri kıyıdan uzaklaşırken Odysseus, gururuna yenik düşer ve kendini tutamaz. Mürettebatı defalarca onu susturmaya çalışsa da, yüksek sesle bağırarak kendi adını ve babasının kimliğini Kiklop’a ifşa eder.
Nolan’ın filminden çıkardığı o 3.000 yıllık kelime oyunu, Odysseus’un bu davranışının neden ölümcül bir hata olduğunu net bir şekilde ortaya koyar.
Mağaradayken Odysseus, Polyphemos’a adının “Hiç Kimse” (Yunancada Oudis, Odysseus’a benzer bir ifade) olduğunu söyler. Kiklop’un tek gözünü kör ettikten sonra, Polyphemos yardım ister ve diğer kikloplar geldiğinde “Bana saldıran Hiç Kimse!” diye bağırır. Diğer devler bunu “Kimse sana saldırmıyor” şeklinde anlar ve onu yalnız bırakır. Böylece Odysseus’un zekice planı kusursuzca işler ve kaçmayı başarır.
Ne var ki, Odysseus daha sonra kendi kimliğini açıklayarak bu zekice planın tüm avantajını kendi elleriyle yok eder. Çünkü Polyphemos sıradan bir dev değil, deniz tanrısı Poseidon’un oğludur. Saldırganın adını öğrenen Polyphemos, babasına şöyle dua eder:
“Eğer eve dönecekse bile, çok geç dönsün; yapayalnız dönsün; büyük acılar çekerek dönsün.”
Poseidon bu duayı kabul eder.
Bunun sonucunda, Troya’dan Odysseus ile birlikte yola çıkan tüm adamları yolculuk sırasında hayatını kaybeder. Odysseus ise, 10 yıllık eve dönüş serüveninin 7 yılını Kalypso adlı bir perinin adasında mahsur kalarak geçirmek zorunda kalır. Christopher Nolan, İngilizce konuşan izleyicilerin bu eski Yunanca kelime oyununun derinliğini kavrayamayacağını düşündüğü için bu bölümü, daha görsel bir etki yaratan ok atma sahnesiyle değiştirdi.
Ancak her iki versiyonda da okuyucuya veya izleyiciye aktarılmak istenen temel mesaj aynıdır: Odysseus aslında çoktan kurtulmuştu. Fakat kibrine yenik düşerek, canavara kendisini kimin mağlup ettiğini söylemeden oradan ayrılamadı ve bu durumun ağır bedellerini ödedi.
