AYM’den Boşanmış Eşlere Net Mesaj: Fiili Birliktelik Aylığı Bitirir!
Anayasa Mahkemesi (AYM), sosyal güvenlik ödemelerine dair tartışmalı bir yasal düzenlemeyi onadı. İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasının iptali talebiyle AYM’ye başvurmuştu. Söz konusu madde, resmi olarak boşanmış olmalarına rağmen eski eşleriyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen bireylerin ve çocuklarının gelir ve aylıklarının kesilmesini öngörüyor; ayrıca bu kişilere yapılan ödemelerin geri alınmasını zorunlu kılıyor.
İstanbul mahkemesi, bu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu iddia ederek, özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğini ve yargının idarenin görev alanına girmesine neden olduğunu belirtmişti. Mahkeme, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından eksik araştırma yapılması durumunda, bu araştırmanın mahkemelerce yapılmasının yargı yetkisinin kötüye kullanılması anlamına geldiğini vurgulamıştı.
Ancak yüksek mahkeme, yapılan başvuruyu inceledikten sonra düzenlemeyi Anayasa’ya uygun buldu ve iptal talebini reddetti. AYM kararında, eş ve çocuklara bağlanan gelir ve aylıkların hangi durumlarda kesileceğinin açık ve net bir şekilde düzenlendiği ifade edildi. Ayrıca, aykırılık durumunda yapılan ödemelerin geri alınmasına ilişkin usul ve esaslarda herhangi bir belirsizliğin bulunmadığı belirtilerek, mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın kanunilik şartını sağladığı sonucuna varıldı.
AYM, boşanmış eş ve çocuklara gelir ve aylık bağlanmasının temel amacının, eş desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin sosyal güvenliğinin sağlanması olduğunu vurguladı. Kararda, boşanmasına rağmen eski eşiyle birlikte yaşamaya devam eden ve fiilen eşinin desteğinden mahrum kalmayan kişilere yapılan gelir ve aylık ödemelerinin kesilmesinin, hakkın kötüye kullanılmasını engellediği ve sosyal güvenlik sistemi içindeki kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını hedeflediği açıkça belirtildi. Bu düzenlemenin, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçladığı ve kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında mülkiyet hakkına getirilen bu sınırlamanın meşru amaca ulaşmak için gerekli olduğu değerlendirildi.
