ABD-İran Nükleer Görüşmelerinde Kilitlenme: Hürmüz ve Finansal Çıkmazlar

ABD ve İran arasında, nükleer anlaşmaya yaklaşıldığı yönündeki olumlu açıklamalara rağmen gerilim artıyor. İran’ın güneyindeki Bender Abbas ve Larak Adası civarına Amerikan ordusunun düzenlediği hava saldırısı, müzakerelerin seyrini etkiledi. ABD Merkez Kuvvetleri (CENTCOM), bu operasyonun İran gemilerinin bölgeye mayın döşeme ihtimaline karşı gerçekleştirildiğini belirtirken, İran Devrim Muhafızları Ordusu bu eylemi ‘ateşkes ihlali’ olarak nitelendirerek misilleme hakkını saklı tuttuğunu duyurdu.

Beyaz Saray kaynakları, ABD Başkanı Donald Trump’ın son dönemde İran’a yönelik daha diplomatik bir dil kullandığını ve barışa daha yakın olunduğunu ifade ettiğini aktarıyor. Ancak Trump, ‘iyi bir anlaşma’ için acele etmeyeceklerini de vurguluyor. ABD yönetiminin, kamuoyunda ‘zayıf bir anlaşma’ eleştirileriyle karşılaştığı ve Trump’ın bu eleştirilere ‘anlaşma metni henüz tamamlanmadı’ şeklinde yanıt verdiği gözlemleniyor.

Tahran cephesinde ise öncelikli talep, Batı bankalarında dondurulmuş olan İran varlıklarının serbest bırakılması. İranlı yetkililer, toplam 24 milyar dolarlık alacaklarının ilk etapta 12 milyar dolarının acilen transfer edilmesini ve geri kalanının 30 ila 60 gün içinde ödenmesini şart koşuyor.

Diplomatik çevreler, görüşmelerdeki temel tıkanıklığın iki ana başlıkta toplandığına işaret ediyor. ABD, İran’ın zenginleştirdiği uranyumu ya ABD’ye göndermesini ya da uluslararası denetim altında İran’da imha edilmesini istiyor. İran ise nükleer enerjinin barışçıl kullanımının vazgeçilmez bir hak olduğunu savunarak uranyumun imhasına direniyor.

Diğer bir önemli sorun ise stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve yönetimi. İran, boğazdan geçen gemilerden ‘vergi’ adı altında gelir elde etmek isterken, ABD anlaşma sonrası boğazın tamamen serbest ve ücretsiz bir geçiş güzergahı olmasını talep ediyor.

Bu arada İran lideri Ali Hamaney, bölgesel iş birliğine vurgu yaparak ABD’nin bölgedeki askeri varlığının sona ermesi çağrısında bulundu ve İslam toplumuna birlik mesajı verdi.

Uzmanlar, sahadaki askeri gerilimlerin bir ‘yol kazası’ olup olmayacağının, tarafların önümüzdeki günlerde nükleer ve mali konularda atacağı somut adımlarla netleşeceğini öngörüyor.

Kaynak: https://www.trthaber.com/haber/dunya/abd-iran-muzakerelerinde-nukleer-ve-hurmuz-dugumu-946347.html