Denizlerin Hayalet Kabusu Sona Eriyor: Suda Çözünen Ağ Teknolojisi Geliyor!
Balıkçılık sektörünün vazgeçilmez araçlarından olan plastik ağlar, deniz ekosistemleri için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Kullanım ömrünü tamamlamış, kaybolmuş veya kazalar sonucu denizde kalan bu ‘hayalet ağlar’, deniz canlıları için ölümcül tuzaklara dönüşüyor. Özellikle yunus, kaplumbağa, köpekbalığı gibi türlerin yanı sıra deniz kuşları da bu ağlara takılarak acı verici bir şekilde hayatını kaybediyor. Suda yüzlerce yıl boyunca kalarak deniz tabanına zarar veren ve mercan resiflerini boğan bu ağlar, zamanla mikroplastiklere ayrılarak besin zinciri yoluyla insanlara da bulaşıyor, kanser gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açma riski taşıyor. Mevcut toplama yöntemlerinin maliyetli ve zaman alıcı olması sorunu daha da derinleştiriyor. Türkiye, son 11 yılda 2,9 milyon metrekarelik hayalet ağ temizliği yapmış olsa da, küresel çapta bir çözüm ihtiyacı devam ediyor.
Bu noktada umut verici bir gelişme, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden genç bir ekip olan ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ten geldi. TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda ‘Eriyebilen Ağlar’ projesiyle ‘Çevre ve Enerji’ kategorisinde birincilik elde eden ekip, çevre dostu ve suda çözünebilen balık ağları geliştiriyor. Elektrik-Elektronik, Biyomühendislik ve Bilgisayar Mühendisliği bölümlerinden öğrencilerin yer aldığı proje, TÜBİTAK desteğiyle de ilerliyor.
Üniversite bünyesinde devam eden çalışmalarda, ağların deniz koşullarındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyonlar yapılıyor. Laboratuvar verilerini denizde doğrulamak amacıyla balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulamalar planlanıyor. Projenin temelini, petrol bazlı olmayan ve denizde kaybolduğunda doğaya ve deniz canlılarına zarar vermeden çözünen ‘biyopolimer’ tabanlı yapılar oluşturuyor. Dayanıklılık, ekonomiklik ve sürdürülebilirlik ön planda tutuluyor.
Patent süreçleri devam eden bu yenilikçi teknolojinin birkaç yıl içinde son kullanıcılarla buluşması hedefleniyor. Seri üretim için patent haklarını almak isteyen firmalar üretim yapabilecek, bu da balıkçılık sektöründe hızlı bir dönüşüm sağlayacak. ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibinin hayali, 2030’lardan itibaren ‘hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan’ yaratmak. Bu çalışma, sadece Türkiye için değil, tüm dünya denizleri için büyük bir fayda vaat ediyor. Çözülebilir ağ teknolojisi, denizlerdeki kabusu sona erdirerek mavi vatanı kurtarma yolunda önemli bir adım olacak.
