Muş Lalesi Nesli Tükenme Tehlikesi Altında: Bilim Dünyası Umut Işığı Oldu!

Şehirleşme, tarım arazilerinin genişlemesi ve kontrolsüz otlatma gibi etkenler, endemik Muş lalesinin doğal yaşam alanlarını tehdit ediyor. Bu durum, Muş Alparslan Üniversitesi bünyesindeki Muş Lalesi Uygulama ve Araştırma Merkezi’ni harekete geçirdi. Merkezde yürütülen bilimsel çalışmalarla, yılda yalnızca bir soğan veren Muş lalesinde, 3-4 soğan üretebilen yeni genotipler geliştiriliyor. Bu genotipler, soğan ağırlığı ve yavru soğan sayısı artışı konusunda önemli başarılar gösterirken, aynı zamanda lalelerin estetik görünümünü ve çiçekte kalma süresini uzatmaya yönelik çalışmalar da sürdürülüyor. Kırmızı tonlarıyla Muş Ovası’nı adeta bir doğa stüdyosuna çeviren laleler, fotoğraf tutkunları ve doğaseverlerin de yoğun ilgisini çekiyor.

Muş Lalesi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğretim Üyesi Ahmet Yenikalaycı, 8 yıldır süren kültür alma, yetiştirme ve ıslah çalışmalarında önemli ilerlemeler kaydettiklerini belirtti. Yenikalaycı, “Muş lalesinin tescil aşamasına gelmiş iki farklı çeşit adayı bulunuyor. 1-2 yıla kadar yeni çeşitler geliştirmeyi umuyoruz. Diğer lale türlerinden farklı olarak bir soğanın yalnızca bir yavru soğan vermesi, kültüre almayı zorlaştırıyordu. Yaptığımız ıslah çalışmalarıyla 3-4 yavru soğan veren genotipler geliştirdik.” dedi.

Tohumla üretimin uzun yıllar alması nedeniyle soğanla üretimin yaygın olduğunu belirten Yenikalaycı, “Doğadaki türlerde bir soğandan yüzde 95 oranında tek soğan elde ediliyor. Bizim çalışmalarımızla kültüre almayı kolaylaştıracak 3-4 yavru soğan veren tipleri seleksiyon ıslahıyla geliştirdik.” ifadelerini kullandı.

Yenikalaycı, şehirleşme ve otlatma gibi nedenlerle Muş lalesinin popülasyonunun azaldığını vurgulayarak, “Koruma altına alınması gereken lale için kültüre alma ve ıslah çalışmalarına önem veriyoruz. Yavru soğan sayısı, soğan ağırlığı, çiçeğin görünümü ve çiçekte kalma süresi üzerinde duruyoruz.” diye konuştu.

Muş lalesinin tanıtımına katkı sağladığını belirten Yenikalaycı, yurt içi ve yurt dışından turistlerin laleleri görüntülemek için bölgeye geldiğini söyledi.

Şırnak’ta görevli doktor Elif Demir, bölgenin doğasını çok beğendiğini ve boş zamanlarında lalelerin fotoğraflarını çekip sosyal medyada paylaştığını dile getirdi. Bitlisli fotoğraf sanatçısı İskender Selçuk da tarlaları kırmızıya bürüyen lalelerin muhteşem bir manzara oluşturduğunu ifade etti.

Kaynak: https://www.trthaber.com/haber/turkiye/mus-lalesi-bilim-insanlarinin-takibinde-944743.html