Hürmüz Boğazı Gerilimi: Küresel Enerji Piyasalarında Yeni Bir Kriz Kapıda mı?
Hürmüz Boğazı’ndaki askeri hareketlilik, küresel enerji ticaretinin can damarı olan bu kritik geçidi yeniden gündeme taşıdı. Washington ve Tahran arasındaki 14 maddelik ’30 günlük test süreci’ diplomasisi, petrol fiyatlarında önemli dalgalanmalara neden olurken, gelecek hafta Pakistan’ın başkenti İslamabad’da düzenlenecek zirve, sadece diplomatik bir buluşma olmanın ötesinde, küresel enerji maliyetlerini belirleyecek bir ‘ekonomik eşik’ olarak değerlendiriliyor. Geçtiğimiz hafta yaşanan müzakere umutları Brent petrolün varil fiyatını 98,9 dolara kadar düşürmüş olsa da, analistler Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin bu düşüşü tersine çevirebileceği konusunda uyarıyor. Enerji uzmanları, Boğaz’da yaşanabilecek olası bir fiziki kısıtlama veya sevkiyat yavaşlamasının, başta Çin, Hindistan ve Japonya gibi Asya ekonomileri ile enerji kriziyle mücadele eden Avrupa için yeni bir ‘tedarik şoku’ yaratabileceği öngörüsünde bulunuyor. Mevcut 98-100 dolar bandındaki petrol fiyatlarının, tıkanıklık senaryosunda 110-120 dolar seviyelerine fırlayabileceği tahmin ediliyor. Akaryakıt fiyatlarındaki artışın küresel nakliye maliyetlerini yükselterek dezenflasyonist süreçleri olumsuz etkilemesinden endişe ediliyor. ABD Başkanı Trump’ın Çin ziyareti, Hürmüz krizini küresel bir ticaret savaşı boyutuna taşıyor. Uzmanlar, Trump’ın İran üzerindeki baskıyı bir ‘pazarlık kozu’ olarak kullandığını ve Çin’in enerji ithalatını doğrudan etkileyecek bu durumun, ABD’nin Çin ile yürüttüğü ticaret müzakerelerinde elini güçlendirdiğini belirtiyor. Diplomatik kulislerde, Türkiye’nin bölgedeki ‘kolaylaştırıcı’ rolünün ekonomik yansımaları da konuşuluyor. İslamabad’daki zirveye Türkiye’nin katılımı, enerji koridorunun açık tutulması adına piyasalara ‘güven’ mesajı verebilir. Bu süreçte Türkiye’nin etkinliği, hem bölgesel barış hem de iç piyasa enerji maliyetlerinin istikrarı için önem taşıyor. İslamabad’da başlayacak 30 günlük takvim, küresel sermaye piyasaları için bir turnusol görevi görecek. 14 maddelik yol haritasının hayata geçmesiyle petrol fiyatlarındaki düşüş kalıcı hale gelebilir ve küresel enflasyonist baskı hafifleyebilir. Ancak Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim devam ederse, küresel ekonomi yeni bir arz şoku ve stagflasyon riskiyle karşı karşıya kalabilir. Yatırımcılar ve enerji şirketleri, gözlerini İslamabad’dan gelecek sinyallere çevirmiş durumda. Hürmüz çıkmazı, küresel ekonomiye nefes aldıracak ya da enerji maliyetlerinde yeni bir rekorlar dönemini başlatacak.
