[Fotograf: AA]
Küresel piyasalar, ABD’deki seçim sürecinin beraberinde getirdiği siyasi belirsizlikler ve yapay zeka yatırımlarının finansmanına ilişkin endişelerin, Orta Doğu’daki diplomatik ilerlemeye yönelik iyimserliği gölgede bırakmasıyla karışık bir seyir izliyor.
ABD’deki seçim süreci, Orta Doğu eksenindeki gelişmeler ve yapay zeka harcamalarına ilişkin şüphelerin devam etmesi, varlık fiyatları üzerinde etkili olmayı sürdürüyor. Yatırımcılar, yapay zeka alanında gerçekleştirilen büyük yatırımların sürdürülebilirliğini sorgularken, söz konusu harcamaların şirketlerin gelir ve karlılığına ne zaman katkı sağlayacağına ilişkin soru işaretleri varlığını koruyor.
Buna göre dün şirket bazlı gelişmelerin mevcut endişeleri artırmasıyla yapay zeka ve teknoloji hisseleri satış baskısı altına girdi.
ABD’li çip üreticisi Marvell Technology’nin optik ağ teknolojileri şirketi Lumentum’u tamamı hisse takası yoluyla olmak üzere yaklaşık 115 milyar dolarlık işletme değeriyle satın alacağını açıklamasının ardından Marvell’ın hisseleri yüzde 12,72, Lumentum’un hisseleri ise yüzde 18,59 geriledi.
Oracle’ın hisseleri de şirketin yapay zeka yatırımlarını finanse etmek amacıyla 10 milyar dolarlık hisse senedi ve 10 milyar dolarlık tahvil ihracı planladığını duyurmasının ardından yüzde 8,76 değer kaybetti.
Analistler, yarı iletken sektöründe talep görünümüne ilişkin kaygılar ve yüksek tutarlı sermaye harcamalarının finansmanına yönelik soru işaretlerinin yanı sıra küresel faizlerde yeniden sıkılaşma beklentisinin öne çıkmasının da düşüşleri tetiklediğini kaydetti.
ABD’de geçen hafta enflasyonist baskıların sürebileceğine işaret eden makroekonomik verilerin ardından, dün açıklanan imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verisi sektördeki büyümenin hız kazandığını ortaya koydu. Tedarik Yönetimi Enstitüsünün (ISM) imalat sanayi PMI ekimde 55,5’e yükseldi.
Ekonomik aktivitenin güçlü seyrini koruması, ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasında daha şahin bir tutum benimseyebileceğine yönelik beklentileri güçlendiriyor. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in aralık ayında faiz artırabileceğine ilişkin olasılık yüzde 75’e yükseldi.
Bu doğrultuda ABD’de cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verisi başta olmak üzere hafta boyunca duyurulacak iş gücü piyasasına ilişkin veriler ile Fed Başkan Yardımcısı Michelle Bowman’ın sözle yönlendirmeleri yatırımcıların odağında yer alıyor.
Bu gelişmelerin yanında Orta Doğu’da gerilimi sona erdirme çabaları dikkati çekiyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın seçimlerden sonra İran’a saldırmaya “hayır” dediğine ilişkin haber akışı piyasalardaki savaş priminin azalmasına katkı verdi.
Öte yandan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’la birtakım ilerlemeler kaydedildiğini ve müzakere yoluyla uzlaşmaya varılması ihtimali konusunda oldukça iyimser olduklarını söyledi.
Orta Doğu’da barış sağlanabileceğine yönelik iyimserlik petrol fiyatlarındaki düşüşü tetikledi.
Kurumsal tarafta ABD’nin teknoloji devlerinden Apple üç aylık döneme ilişkin bilançosunu yayımladı. Buna göre, şirketin net satışları bu dönemde yıllık yaklaşık yüzde 12 artışla 114,5 milyar dolara ulaştı. Apple’ın net satışları, geçen yılın aynı döneminde 102,5 milyar dolar olarak kaydedilmişti.
Şirketin net karı, aynı dönemde yüzde 12 artarak 30,7 milyar dolara çıktı. Apple, geçen yılın aynı döneminde 27,5 milyar dolar net kar açıklamıştı. Şirketin hisse başına karı ise bu dönemde 1,85 dolardan 2,10 dolara yükseldi.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,90 civarında seyretmeye devam ederken, dolar endeksi de yatay seyirle 101,8 seviyesinde bulunuyor.
Yapay zeka endişeleriyle riskli varlıklarda yaşanan değer kayıpları ve Orta Doğu’daki savaşın olumsuz etkileriyle oluşan likidite ihtiyacı ve merkez bankalarına yönelik şahin tahminler altını baskılamaya devam ediyor.
Dün tepki alımlarıyla yükselen altının ons fiyatı, yeni günde yüzde 0,6 azalışla 3 bin 922 dolardan alıcı buluyor. Ocak vadeli Brent petrolün varili yüzde 0,4 artışla 105,2 dolarda işlem görüyor.
Bu gelişmelerle New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,51, Nasdaq endeksi yüzde 1,07 düşerken, Dow Jones endeksi ise yüzde 0,41 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise güne karışık başladı.
Avrupa borsaları dün petrol fiyatlarındaki sert düşüşün enflasyon risklerini azaltmasıyla pozitif seyretti. Orta Doğu’daki diplomatik çabaların bölgede barışın sağlanabileceğine yönelik iyimserlikleri artırması Avrupa’da risk iştahının artmasına katkı verdi.
Enerji maliyetlerindeki gerileme havayolu ve turizm şirketlerini olumlu etkiledi. Buna göre Air France-KLM hisseleri yüzde 4,8, IAG yüzde 3,8 ve Ryanair hisseleri yüzde 5 değer kazandı.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ülkesinin arabuluculuğunda 10-11 Kasım tarihlerinde Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de Rusya ile Ukrayna arasında çalışma düzeyinde görüşmeler yapılacağını aktardı.
Witkoff, görüşmelerin savaş sonrası güvenlik düzenlemeleri, gerilimin azaltılması, insani yardım çalışmaları ve barışa yönelik atılacak sonraki adımlara odaklanacağını belirtti.
Bu arada Fransa’da hükümetin taahhütlerini yeterli bulmayan liseliler, ülkenin birçok noktasında okulları kuşatma eylemlerine yeniden başladı. Yerel basında yer alan haberlere göre, başkent Paris’in yanı sıra Marsilya, Toulouse, Rennes ve Lyon şehirlerinde de yüzlerce liseli eylem yaparak okul girişlerini kapattı.
Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,29, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,90, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,63 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,98 yükseldi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar ise güne negatif başladı.
Asya tarafında Hong Kong hariç satıcılı bir seyir izlenirken, mevcut yapay zeka harcamalarına ilişkin endişeler fiyatlamalarda ön plana çıkıyor.
Japonya’da piyasalar bugün tatil nedeniyle kapalı olurken, Güney Kore merkezli yarı iletken şirketlerin hisselerindeki derin kayıplar dikkati çekiyor.
Güney Kore’de teknoloji şirketi LG Electronics hisseleri yüzde 6,6, yarı iletken şirketi SK Hynix yüzde 6 ve Samsung Electronics hisseleri de yüzde 4,5 düştü.
Öte yandan Çin’de hisse senedi piyasalarını desteklemek ve yatırımcı güvenini güçlendirmek amacıyla finansal destek önlemleri açıklandı.
Analistler, bu adımların, ekonominin tamamını kapsayan geniş çaplı bir mali teşvik paketinden ziyade sermaye piyasalarına yönelik destek tedbirleri niteliğinde olduğunu belirtti.
Buna göre, Çin Halk Bankası (PBOC) dün yaptığı açıklamada, finans kuruluşlarıyla takas işlemleri gerçekleştirileceğini ve bu işlemlerin borsaya 100 milyar yuan’dan (15 milyar dolar) fazla para enjekte edebileceğini belirtti. Buna ek olarak yerel medyada Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu’nun (CSRC), likiditeyi artırmak için teminat kurallarını gevşetme planlarını incelediği bildirildi.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,9 düşerken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,5 yükseldi.
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,88 değer kazanarak 10.961,67 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı aralık vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,18 düştü.
Öte yandan yurt içinde bugün açıklanacak ekim ayı enflasyon verileri yatırımcıların odağında bulunuyor. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) ekimde yüzde 2,20 artacağını tahmin ediyor.
Dolar/TL dünü 49,9700’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,9970’ten işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde enflasyon verilerinin, yurt dışında ise ABD’de JOLTS açık iş sayısı, fabrika siparişleri ve dayanıklı mal siparişlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.100 ve 11.200 puanın direnç, 10.900 ve 10.700 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
