Orta Doğu’dan Gelen Kara Haber: Petrol Fiyatları Patladı, Küresel Ekonomi Alarm Veriyor!
Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki karşılıklı askeri eylemler, Orta Doğu’da barışın sürdürülebilirliği konusunda endişeleri artırarak küresel piyasalarda jeopolitik risk algısını yükseltiyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın “İran ile ateşkes sona erdi, artık onlarla anlaşma yapmayı düşünmüyorum” şeklindeki açıklamaları, piyasalardaki gerginliği tırmandırdı. Bu gerilim, ABD kuvvetlerinin İran’a yönelik yaklaşık 90 hedefi vurduğunu açıklayan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) duyurusuyla zirveye çıktı.
Ancak, Trump’ın kısa bir süre sonra İran’ın ABD ile anlaşma yapma konusunda “çok istekli” olduğunu belirtmesi, jeopolitik endişeleri kısmen hafifletti.
Jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmaması, piyasalarda fiyatlamalar üzerinde olumsuz etkilerini sürdürüyor. Özellikle Orta Doğu’daki gerilimler, küresel petrol fiyatlarında ani yükselişlere neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı, dün 22 Haziran’dan bu yana ilk kez 80 dolar seviyesine ulaştı. Dünya enerji piyasaları için hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı‘ndaki tanker geçiş sayısındaki belirgin düşüş dikkat çekti; önceki gün 14 tanker geçerken, dün bu sayı 7’ye geriledi. Bu durum, bölgedeki artan jeopolitik gerilimin enerji nakliyatı üzerindeki ciddi etkisini gözler önüne serdi. Analistler, gemilerin sinyalizasyon sistemlerini kapatarak ilerlemesi nedeniyle Hürmüz Boğazı‘ndaki gerçek tanker trafiği verilerinin farklılık gösterebileceğini belirtiyor.
Diğer yandan, dün açıklanan ABD Merkez Bankası (FED) toplantı tutanakları, banka yetkililerinin büyük bir kısmının, yapay zeka kaynaklı yoğun talep, Orta Doğu’daki çatışmalar veya gümrük vergileri gibi faktörlerle enflasyonun yüksek kalmaya devam etmesi durumunda faiz artırımı yapmanın zorunlu hale gelebileceği görüşünü taşıdığını ortaya koydu. Tutanaklarda, tüm yetkililerin son toplantıda mevcut politika faizi aralığının korunmasını desteklediği de yer aldı.
Bu sırada, Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’nu güncelleyerek bu yıl için küresel ekonomik büyüme tahminini yüzde 3,1’den yüzde 3’e revize etti. IMF raporunda, Türkiye ekonomisi için bu yıl yüzde 2,9, gelecek yıl ise yüzde 3,6’lık bir büyüme beklentisi öngörüldü.
Bu gelişmeler ışığında, ABD 10 yıllık tahvil faizleri 2 baz puan artışla yüzde 4,58 seviyesine çıktı ancak yeni işlem gününe yatay başladı. Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon endişelerini artırması ve merkez bankalarının daha sıkı para politikası izleyeceği beklentisi, altın fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor. Altının ons fiyatı dün yüzde 0,7 düşüşle 4.077 dolara gerileyerek arka arkaya üçüncü işlem gününde de düşüş yaşadı ve yeni güne yüzde 0,3 kayıpla 4.067 dolardan başladı.
Dolar endeksi 100,9 seviyesinde sabit kalırken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 78,6 dolara indi. Bu gelişmelerle ABD borsalarında S&P 500 endeksi yüzde 0,28, Dow Jones endeksi yüzde 1,09 gerilerken, Nasdaq endeksi yüzde 0,2 yükseliş kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni güne pozitif bir başlangıç yaptı. Avrupa borsaları ise dün, Orta Doğu’daki gerilimlerin artabileceği endişesiyle satıcılı bir seyir izledi. Trump’ın açıklamaları Avrupa piyasalarında risk iştahını olumsuz etkilerken, yükselen petrol fiyatları ve enflasyon riskleri bölge borsalarındaki düşüşleri tetikledi. Ancak, artan enerji fiyatları enerji şirketlerinin hisselerini destekledi.
Ayrıca, Trump’ın İspanya’ya yönelik “Artık ticari işbirliği yapmak istemiyoruz” şeklindeki ifadelerinin ardından İspanya’da IBEX 35 endeksi düşüşlere öncülük etti. Bölgedeki tahvil faizleri yükselirken, İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) yıl sonuna kadar bir kez daha faiz artırımı yapma ihtimali güçlendi. Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,66, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,18, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,23 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,22 değer kaybetti. Avrupa piyasalarında endeks vadeli kontratlar yeni güne pozitif başladı.
Asya piyasalarında Japonya dışındaki ülkelerde satış ağırlıklı bir görünüm hakimken, yarı iletken sektöründeki toparlanma eğilimi dikkat çekiyor. Analistler, yapay zeka devi OpenAI’ın yeni modellerini piyasaya sürme hazırlıklarının, bu alandaki ilerlemenin devam ettiğini ve yatırımcı ilgisinin sürdüğünü ifade etti. Bu arada, bölgeden gelen verilere göre Çin’de Haziran ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 1 ile beklentilerin altında kalırken, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 4,1 ile tahminlere paralel bir artış gösterdi. Bu gelişmelerin ardından kapanışa doğru Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4 yükselirken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,73, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,15 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,81 değer kaybetti.
Dün satış baskısının hissedildiği Borsa İstanbul‘da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,12 kayıpla 14.189,96 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) ise BIST 30 endeksine dayalı Ağustos vadeli kontrat, akşam seansında normal kapanışa göre yüzde 0,33 artış gösterdi.
Dolar/TL kuru dünü 46,8450 seviyesinden kapatırken, bankalararası piyasaların açılışında önceki kapanışa göre yüzde 0,1’lik bir artışla 46,8710’dan işlem görmeye başladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleşen 36. NATO Zirvesi sonrası açıklamalarda bulundu. Erdoğan, tüm müttefiklerin zirveye liderler düzeyinde katılımını, Türkiye’ye duyulan güvenin ve diplomasinin saygınlığının bir göstergesi olarak değerlendirdiğini belirtti.
Analistler, bugünün ekonomik takviminde yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD’de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve ikinci el konut satışları ile Almanya’da dış ticaret dengesinin izleneceğini ifade etti. Teknik göstergeler açısından BIST 100 endeksi için 14.100 ve 14.000 puan seviyelerinin destek, 14.250 ve 14.300 puan seviyelerinin ise direnç konumunda olduğu vurgulandı.
