Hürmüz Gerilimi ve NATO Zirvesi: Küresel Piyasalar Nereye Gidiyor? Petrol, Altın ve Borsa İstanbul’da Kritik Gelişmeler

Dünya piyasaları, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan ticari gemi saldırıları nedeniyle Orta Doğu’daki barış ortamının bozulabileceği kaygılarıyla çalkantılı bir seyir izliyor. Bölgedeki gerilimin yükselmesi, küresel piyasaların genel eğilimini belirleyen önemli bir faktör haline geldi. ABD ve İran arasında haziran ayında imzalanan mutabakatla oluşan uzlaşma havası, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere yönelik saldırılarla birlikte tersine döndü. Amerikan merkezli Axios haber sitesinin iddialarına göre, İran’ın boğazdaki ticari gemilere en az iki füze fırlatması, ABD’den gelebilecek olası bir misilleme ihtimalini gündeme taşıdı.

Bu olaylar, Orta Doğu’daki barış görüşmelerinin ne denli hassas olduğunu bir kez daha gösterdi. Saldırı haberleri sonrası petrol fiyatları yükselişe geçti; Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,7 artarak 72,6 dolara ulaşsa da, bu seviye çatışma öncesi rakamların üzerinde kalmadı. Petrol fiyatlarındaki bu yükseliş, enflasyon endişelerini artırırken, para piyasalarında merkez bankalarının faiz politikalarında belirgin bir değişiklik beklentisi oluşmadı. Amerikan Merkez Bankası Fed’in yıl sonuna kadar bir faiz artırımı daha yapabileceği yönündeki beklentiler ise hala güçlü.

Uzmanlar, Fed’in yarın açıklayacağı toplantı tutanaklarının, bankanın gelecekteki adımlarına dair yatırımcılara önemli ipuçları sunacağını belirtiyor. Fed yetkililerinin demeçleri de dikkatle izleniyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, ABD’de işgücü piyasasının dengelendiğini, ancak enflasyonun hızla yükseldiğini ve bu durumun para politikası yaklaşımını yeniden değerlendirmeyi gerektirdiğini ifade etti. Geçtiğimiz hafta açıklanan ve tahminlerin altında kalan tarım dışı istihdam rakamları, Fed’in yakın vadede faiz artırımına gitmeyebileceği ihtimalini güçlendirdi. Bu arada, teknoloji ve özellikle yarı iletken sektörüyle ilgili haberler yatırımcıların merceğinde kalmaya devam ediyor. Çip üretim maliyetlerindeki artışın nihai ürün fiyatlarına yansıması ve tüketici talebini olumsuz etkilemesi yönündeki kaygılar sürse de, sektörün büyük oyuncuları arasındaki yeni işbirlikleri, yarı iletken pazarının gelecekteki büyüme potansiyelini destekliyor. Örneğin, Apple ile özel çip geliştirme ve tedarik ortaklığını 2031’e kadar uzattığını açıklayan çip üreticisi Broadcom’un hisseleri neredeyse yüzde 4 değer kazandı.

Makroekonomik cephede ise ABD’de Haziran ayında ISM hizmet sektörü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) 54’e düşerek beklentilerin altında kaldı. Buna karşılık, S&P Global’in hizmet sektörü PMI’ı 0,5 puan artışla 51,2’ye yükseldi. İmalat ve hizmet sektörlerini birleştiren bileşik PMI da aynı dönemde 0,4 puan artarak 51,9 seviyesine ulaştı. Bu veriler ışığında ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,48 ile sabit kalırken, dolar endeksi 100,8 seviyesinde hafif bir düşüş yaşadı.

Orta Doğu’daki yükselen jeopolitik gerilimlerin enerji fiyatlarını yukarı çekerek enflasyonist baskıları artırabileceği ve merkez bankalarını daha sıkı para politikalarına itebileceği endişesi, altın fiyatları üzerinde baskı yaratıyor. Dün ons altın yüzde 0,2 düşüşle 4.165 dolara gerileyerek üç günlük yükselişine son verdi. Yeni işlem gününde de ons altın yüzde 1’lik bir düşüşle 4.123 dolardan alıcı buluyor. Bu bağlamda, ABD borsalarında S&P 500 endeksi yüzde 0,72, Nasdaq endeksi yüzde 1,12 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,29 artış gösterdi; Dow Jones kapanış rekorunu yeniledi. Ancak, ABD’deki endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

Avrupa borsaları, bölgeden gelen makroekonomik verilerin etkisiyle dalgalı bir gün geçirirken, vadeli işlem piyasaları da benzer bir tablo çizdi. Dün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi’nde Temmuz ayı yatırımcı güveni artış gösterdi. Mayıs ayında Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda ise yüzde 5,9 yükseldi. Analistler, üretici fiyatlarındaki bu yıllık artışın beklentileri aşmasının, bölgedeki enflasyon risklerinin süreceğine işaret ettiğini belirtiyor. Aynı dönemde Avro Bölgesi’nde perakende satışlar, bir önceki aya göre yüzde 0,2, yıllık bazda ise yüzde 1,6 artış kaydetti. Bu tabloyla birlikte, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,26, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,33 gerilerken; Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,15, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,27 yükseliş kaydetti.

Rusya-Ukrayna Savaşı’na dair gelişmeler de yatırımcıların gündemindeki yerini koruyor. ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’de başlayacak NATO Zirvesi’nde Rusya ile Ukrayna arasında bir anlaşma sağlanması için görüşmeler yapacaklarını ifade etti. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise zirvede Ukrayna’nın hava savunma gereksinimlerinin ele alınacağını bildirdi.

Artan petrol fiyatları ve yarı iletken sektöründeki değerleme kaygıları Asya borsalarında satış baskısı yaratıyor. Samsung Electronics, ikinci çeyrek finansal sonuçlarında faaliyet karının 89,4 trilyon wona (yaklaşık 58,5 milyar dolar) ulaştığını duyurdu. Ancak, yapay zeka altyapısındaki büyük veri merkezi yatırımlarının ardından mevcut değerlemelerin sürdürülebilirliği konusundaki endişeler yatırımcı ilgisini azalttı ve Samsung Electronics hisselerinde önemli bir düşüş yaşandı. Bölgede açıklanan verilere göre, Japonya’da Mayıs ayı hanehalkı harcamaları yıllık bazda yüzde 0,4 ile beklentilerin altında bir düşüş sergiledi. Bu durum, ülkedeki harcama yavaşlamasının tahminlerden daha az olduğunu göstererek, Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) sıkı para politikasını sürdüreceği beklentilerini güçlendirdi. Bu gelişmelerin etkisiyle kapanışa doğru Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,4, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 8, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,6 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,7 geriledi.

Dün alış ağırlıklı bir gün geçiren Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, yüzde 0,05’lik hafif bir artışla günü 14.424,54 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) ise BIST 30 endeksi ağustos vadeli kontratı, akşam seansında normal kapanışına göre yüzde 0,1 yükseliş kaydetti. Bu arada, NATO’nun 36. Liderler Zirvesi bugün Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde başladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliği yapacağı iki günlük zirveye, ABD Başkanı Donald Trump dahil 31 müttefik ve davetli ülkenin liderleri katılım gösteriyor. Dolar/TL kuru dünü 46,8220 seviyesinden kapatırken, bankalararası piyasada güne 46,8370’ten, yani önceki kapanışın hemen üzerinde başladı. Analistler, bugün başlayan NATO Zirvesi’nden gelecek haberlerin piyasaların seyrini önemli ölçüde etkileyebileceğini vurguluyor. İç piyasada hazine nakit dengesi, uluslararası alanda ise Almanya’da sanayi üretimi ve ABD’de dış ticaret dengesi gibi verilerin takip edileceği belirtildi. Teknik analizde BIST 100 endeksi için 14.500 ve 14.600 puan seviyeleri direnç, 14.400 ve 14.300 puanlar ise destek noktaları olarak öne çıkıyor.

Kaynak: https://www.trthaber.com/haber/ekonomi/piyasalarda-hurmuz-ve-nato-zirvesi-fiyatlamasi-950460.html