Türkiye Sağlıkta Zirveye Koşuyor: İşte Çığır Açan Uygulamalar ve Rakamlarla Gelişmeler
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun 2 Temmuz 2024 tarihinde göreve başlamasıyla birlikte, “Sağlıklı Türkiye Yüzyılı” vizyonu çerçevesinde Türk sağlık sistemini güçlendirmeye yönelik kapsamlı bir dönüşüm süreci başlatıldı. Bu yeni model, vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmayı, sunulan hizmetin kalitesini artırmayı ve koruyucu sağlık anlayışını ön planda tutmayı hedefliyor.
Bakan Memişoğlu liderliğindeki bu dönemde, sağlık diplomasisi alanında önemli adımlar atıldı. Küresel işbirliklerini geliştirmek amacıyla 38 uluslararası anlaşmaya imza atılırken, sağlık alanında uluslararası ilişkileri güçlendirmek adına 12 farklı ülkeye resmi ziyaretler gerçekleştirildi.
Son iki yıl içinde sağlık altyapısı önemli ölçüde genişletildi. Ülke genelinde 126 yeni Sağlıklı Hayat Merkezi ve 598 Aile Sağlığı Merkezi (ASM) hizmete girdi. Ayrıca, 100 adet ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesisi inşa edilerek kapasite artırıldı. Bugün itibarıyla, toplam 348 Sağlıklı Hayat Merkezi ve 8 bin 350 ASM ile birinci basamak sağlık hizmetleri, vatandaşlara daha yaygın ve etkili bir şekilde sunuluyor.
“Koruyucu sağlık” vizyonu doğrultusunda, 45 milyondan fazla vatandaşın kronik hastalık taraması ve düzenli takibi yapıldı. Bu taramalar sonucunda, aile hekimliği birimlerinde yaklaşık 12 milyon kişiye ilk kez tanı konularak tedavi süreçleri başlatıldı.
Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS), vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştıran önemli bir iyileşme gösterdi. Daha önce yaklaşık 4 milyon seviyesinde olan randevu bekleyen vatandaş sayısı, %92 oranında rekor bir düşüşle 322 bine kadar geriledi.
Bağımlılıkla mücadele kapsamında da önemli gelişmeler yaşandı. Sigara bırakma polikliniklerinin sayısı üç kat artırılarak 1577’ye çıkarıldı ve bu polikliniklerde 497 binden fazla muayene yapıldı. ALO 171 hattı üzerinden 888 binden fazla, mobil ekipler aracılığıyla ise 875 binden fazla vatandaşa sağlık hizmeti sunuldu. ALO 191 hattı üzerinden de 581 binden fazla kişiye bağımlılıkla mücadele konusunda rehberlik sağlandı.
Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve Koordinasyonuna İlişkin yeni yönetmelik yayımlanarak, bakım sürekliliğini esas alan entegre bir hizmet modeli belirlendi. Evde sağlık hizmetlerinin kapsamı genişletilerek başvuru kanalları artırıldı ve palyatif bakım ile evde sağlık koordinasyon birimlerinin kurulmasına yönelik düzenlemeler yapıldı. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamalarında da yeni yönetmelikle ünite ve merkez açma koşulları kolaylaştırılarak hizmetin etkinliği ve sürdürülebilirliği artırıldı. Bakanlık, GETAT uygulamalarında 15 kılavuzun esas alınması gerekliliğini ortaya koydu.
Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı istihdamına yönelik usul ve esaslarda yapılan düzenlemelerle, aile hekimliği uygulamasına personel alımı teşvik edildi. Halk sağlığı kampanyaları da hız kesmedi: “İdeal Kilonu Öğren Sağlıklı Yaşa Kampanyası” ile yaklaşık 513 bin kilo kaybı sağlandı. Bu yıl başlatılan “Hareket Yaşını Öğren Sağlıklı Yaşa Kampanyası” ise vatandaşları hastalanmadan sağlıklı kalmaya ve aktif bir yaşam sürmeye teşvik ediyor.
“Ulusal Kanser Tarama Programı” kapsamında, vatandaşlar kısa mesaj yoluyla kanser taramalarına davet edildi ve bu kapsamda 99 milyondan fazla SMS gönderildi. Anne sağlığına yönelik olarak da 1 milyon 723 bin anne adayına gebelik ve doğum sürecinde eğitim ve danışmanlık hizmeti verilirken, “Her Gebeye Ebe” uygulamasıyla 722 binden fazla gebeye rehberlik edildi.
Sağlık hizmet sunumunda karşılaşılabilecek finansal ve insan sağlığına yönelik riskleri veri analiziyle tespit edip önlemeyi amaçlayan yeni nesil teftiş sistemi REDES ile denetimler gerçekleştirildi. Bu sayede tespit edilen sorunlar çözülerek sağlıkta hizmet kalitesi yükseltildi.
İran’a iki kez insani amaçlı tıbbi malzeme yardımı gönderildi. Ayrıca, vatandaşların ilaca erişimini kolaylaştırmak amacıyla son iki yılda 782 yeni ilaç geri ödeme kapsamına alındı. “İlacım Nerede?” uygulaması ise e-Nabız sistemine entegre edilerek aylık ortalama 900 bin vatandaşa reçetesindeki ilaçların bulunduğu eczanelere yönlendirme desteği sundu.
Dijital organ bağışı uygulaması da bu süreçte hayata geçirildi. e-Devlet ve e-Nabız üzerinden kolay ve erişilebilir hale gelen bu uygulama sayesinde 136 binden fazla vatandaş dijital organ bağışçısı oldu. Uygulama, aylık organ bağışı sayısını 2 bin 500’den 14 bine yükselterek Türkiye’nin organ bağışı oranlarında önemli bir artış sağladı.
Yerli üretim ve teknoloji hamleleri de dikkat çekti. Hepatit A ve suçiçeği aşıları teknoloji transferiyle Türkiye’de üretilmeye başlandı. Hepatit A aşısı 81 ilde kullanıma sunulurken, Altı Bileşenli Karma Aşı ve gebelere yönelik Tdab aşısı da aşı programına dahil edildi. Yerli kalp akciğer makinesi LIFELINE HLM, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi’nde gerçekleştirilen açık kalp ameliyatında başarıyla kullanıldı. ASELSAN tarafından geliştirilen ve TÜSEB tarafından klinik çalışmaları yapılan bu makine, sağlık teknolojilerinde önemli bir eşiği geride bıraktı. Hematolojik kanserlerde kullanılan CAR-T hücre tedavisi tamamen yerli imkanlarla geliştirilerek ilk kez Etlik Şehir Hastanesi’nde 12 hastaya uygulandı. Meme kanserinin erken teşhisi için Mamografi Tarama Raporlama Sistemi devreye alındı ve 2024’ten bu yana 2 milyondan fazla tarama bu sistemle değerlendirildi. Yerli Renkli Doppler Ultrasonografi cihazının üretim çalışmaları da başlatıldı. Ani kalp durmalarında erken müdahale imkanı sağlayan Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) cihazları ülke genelinde kullanılmaya başlandı. ASELSAN işbirliğiyle geliştirilen “Mobil Dijital Röntgen Cihazı” da kamu hastanelerinde yerini aldı. Sağlık alanındaki bilimsel çalışmaların yenilikçi teknolojilere dönüşmesini sağlamak amacıyla TÜSEB Teknoloji Transfer Ofisi yapılanması kapsamında üniversitelerde ve şehir hastanelerinde 25 Teknoloji Transfer Ofisi kuruldu. Yerli ve milli imkanlarla geliştirilen GÖKBEY ambulans helikopterinin test uçuşları yapıldı ve yıl sonuna kadar 3 adet GÖKBEY’in sağlık filosuna katılması bekleniyor.
Eğitim ve toplumsal farkındalık programları da devam etti. “Sağlıklı Çocuk Sağlıklı Gelecek” programı kapsamında 2 bin 639 okulda yaklaşık 825 bin öğrenciye ulaşıldı. Sağlıklı Hayat Akademisi (SAHA) eğitimleriyle bugüne kadar 397 binden fazla kişiye sağlık okuryazarlığı eğitimi verildi.
Yapılan tüm bu çalışmalar sonucunda, genel sağlık hizmetlerinden duyulan memnuniyet oranı son bir yılda 6,2 puan artarak %69,4’e yükseldi. Sağlık hizmet sunumunun daha etkin, şeffaf ve sürdürülebilir olması amacıyla son iki yılda 136 mevzuat düzenlemesi yapılarak hukuki altyapı güçlendirildi.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Hedefimiz net: Sağlıklı Türkiye Yüzyılı” başlığıyla Bakanlığın son iki yıldaki çalışmalarını özetledi. Memişoğlu, “Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, Sağlıklı Türkiye Yüzyılı’nı ‘Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık Modeli’ ile ilmek ilmek işlemeye devam ediyoruz. Büyük sağlık ailemizle omuz omuza hep daha ilerisini hedefleyecek, ‘Küresel Sağlıkta Öncü Türkiye’ idealimiz için sarsılmaz bir azim, sevgi ve adanmışlıkla yürümeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
