Kooperatiflerin İhracat Atağı Hız Kesmiyor: 5 Ayda 47 Milyon Dolarlık Rekor Dış Satım!
Türkiye’deki kooperatifler, ekonomik kalkınmaya sundukları önemli katkılarla dikkat çekmeye devam ediyor. Özellikle dış ticarette sergiledikleri performans, ülkenin ihracat hedeflerine ulaşmasında kilit bir rol oynuyor. Bu yılın ilk beş ayında, kooperatiflerin gerçekleştirdiği dış satım miktarı 47 milyon dolara ulaşarak sektördeki büyümeyi gözler önüne serdi. Bu başarı, kooperatiflerin sadece yerel ekonomiyi değil, küresel pazarları da etkileme potansiyelini kanıtlıyor.
Her yıl 6 Temmuz’da kutlanan Uluslararası Kooperatifler Günü, bu sene “Barışçıl Bir Dünya İçin Kooperatifler” temasıyla dayanışmanın ve toplumsal uyumun önemini vurguluyor. Kooperatif yapıları, Türkiye’de üretimin artırılmasından yeni istihdam fırsatları yaratmaya, kadın girişimciliğini desteklemekten kırsal bölgelerin kalkınmasına kadar geniş bir yelpazede ekonomiye değer katıyor. Küçük üreticilerin bir araya gelerek daha düşük maliyetle üretim yapmalarını, finansmana daha kolay erişmelerini ve ürünlerini daha geniş pazarlara ulaştırmalarını sağlayan bu yapılar, güçlü bir ekonomik model sunuyor.
Ülke genelinde kooperatifçiliğin rekabetçi, sürdürülebilir ve güçlü bir yapıya kavuşması amacıyla stratejik adımlar atılıyor. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan ve Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe giren 2025-2029 Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı, bu alandaki en önemli çalışmalardan biri. Bu plan, kooperatiflerin kurumsal ve mali kapasitelerini güçlendirmeyi, dijital dönüşümlerini hızlandırmayı ve sektör için uygun bir ekosistem oluşturmayı hedefliyor.
Ticaret Bakanlığı’nın Mayıs 2026 Kooperatif Veri Bülteni’ne göre, Türkiye genelinde 46 farklı türde yaklaşık 50 bin kooperatif faaliyet gösteriyor. En fazla aktif kooperatif sayısına sahip iller sırasıyla Ankara (708), İzmir (686), İstanbul (493), Muğla (373) ve Antalya (341) olarak öne çıkıyor.
Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) aracılığıyla 2020 yılından bu yana kooperatiflere ve üst kuruluşlarına önemli hibe destekleri sağlanıyor. Özellikle kadınların çoğunlukta olduğu kooperatiflerin üretim ve istihdam odaklı projelerine, makine-ekipman alımı ve nitelikli personel istihdamı konularında destekler sunuluyor. 2020-2025 döneminde 848 kooperatifin 907 projesine toplam 151,5 milyon lira hibe desteği verildi. Ayrıca, Kredi Garanti Fonu (KGF) ve TESKOMB işbirliğiyle 4,5 milyar liralık kredi paketi de kooperatiflerin kullanımına sunuldu.
Bu yıl kooperatiflere yönelik destek tutarları önemli ölçüde artırıldı. Makine ve ekipman alımları ile kadın kooperatiflerinin işleteceği yaşlı/engelli bakım merkezleri, çocuk kulüpleri, kreş ve gündüz bakımevlerinin demirbaş eşya yatırımları için destek üst limiti 400 bin liradan 1 milyon liraya çıkarıldı. Kooperatif ürünlerinin tanıtımı ve pazarlanmasına yönelik sergi ve fuar katılımları için destek üst limiti 60 bin liradan 150 bin liraya yükseltildi. Nitelikli personel istihdamı desteği ise bir personel için yıllık 420 bin liraya, iki personel içinse yıllık toplam 840 bin liraya çıkarıldı.
Son yıllarda küçük üreticileri uluslararası arenalara taşıyan kooperatiflerin dış ticaretteki rolü giderek artıyor. 2019’da 61,2 milyon dolar olan kooperatif ihracatı, geçen yıl 96,2 milyon dolara ulaştı. Bu yılın Ocak-Mayıs döneminde ise 47 milyon dolarlık bir dış satım gerçekleştirildi. İhracat yapan kooperatif sayısı da paralel olarak yükseldi; 2019’da sadece 12 kooperatif ihracat yaparken, 2023’te bu sayı 55’e, bu yılın ilk beş ayında ise 73’e çıktı. Bu veriler, Türkiye kooperatifçiliğinin hem ulusal hem de uluslararası alanda ne denli dinamik bir yapıya büründüğünü açıkça gösteriyor.
